Top các Bài soạn "Đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết minh" hay nhất

1

Bài soạn "Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội" số 5

I – TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG

Câu hỏi: Quan sát những từ in đậm trong các ví dụ trong SGK trang 56 và trả lời câu hỏi. Bắp và bẹ ở đây đều có nghĩa là “ngô”. Trong ba từ bắp, bẹ và ngô, từ nào là từ địa phương, từ nào sử dụng phổ biến trong toàn dân?

Trả lời:

Bắp và bẹ ở đây đều có nghĩa là “ngô”.Từ bẹ, bắp là từ ngữ địa phương, ngô là từ ngừ toàn dân. Từ ngữ toàn dân là lớp từ ngừ được sử dụng rộng rãi trong cả nước.

Ghi nhớ: Khác với từ ngữ toàn dân, từ ngữ địa phương là từ ngữ, chủ sử dụng ở một (hoặc một số địa phương nhất định).


II – BIỆT NGỮ XÃ HỘI

Câu hỏi: Đọc các ví dụ trong SGK trang 57 và trả lời câu hỏi.

a) Tại sao trong đoạn văn này, có chỗ tác giả dùng từ mẹ, có chỗ lại dùng từ mợ? Trước Cách mạng tháng Tám 1945, trong tầng lớp xã hội nào ở nước ta, mẹ được gọi bằng mợ, cha được gọi bằng cậu?

b) Các từ ngữ ngỗng, trúng tủ có nghĩa là gì? Tầng lớp xã hội nào thường dùng các từ ngữ này?

Trả lời:

a) Trong các đoạn văn này, có chỗ tác giả dùng từ mẹ, có chỗ dùng từ mợ vì hai từ cùng nói về một người, nhưng ở hai trường hợp khác nhau. “mẹ” là cách gọi khi tự nói với lòng mình, gọi phổ biến chung, gọi “mợ” khi nói với người cô, đó là cách gọi trước Cách mạng tháng Tám.

b) Từ ngỗng có nghĩa là điểm thấp (điểm 2 – hình dáng con ngỗng giống số 2), trúng tủ có nghĩa là đề thi vào đúng câu đã học kĩ.

Tầng lớp thường dùng các từ này là giới học sinh, sinh viên.


III – SỬ DỤNG TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG, BIỆT NGỮ XÃ HỘI

Câu 1: Khi sử dụng từ ngữ địa phương hoặc biệt ngữ xã hội, cần chú ý điều gì? Tại sao không nên lạm dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội?

Trả lời:

Khi sử dụng từ ngữ địa phương hoặc biệt ngữ xã hội cần chú ý không nên quá lạm dụng vì không phải từ nào đối tượng giao tiếp cũng có thể hiểu được.


Câu 2: Tại sao trong các đoạn văn, thơ trong SGK trang 57, tác giả vẫn dùng một số từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội?

Trả lời:

Trong văn thơ các tác giả vẫn dùng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội vì chúng có thể làm tăng hiệu quả biểu đạt.


IV- LUYỆN TẬP

Bài 1: Tìm một số từ ngữ địa phương nơi em ở hoặc ở vùng khác mà em biết. Nêu từ ngữ toàn dân tương ứng.

Trả lời:

Từ ngữ địa phương: tía, thầy, cậuhùm, cọp, mô, rứa, tê khau
Từ ngữ toàn dân: cha, bố, hổ, đâu, thế nào, kia, gầu (múc nước)


Bài 2: Tìm một số từ ngữ của tầng lớp học sinh hoặc của tầng lớp xã hội khác mà em biết và giải thích nghĩa của các từ ngữ đó (cho ví dụ minh họa).

Trả lời:

– Một số từ ngữ của tầng lớp học sinh:

+ ngỗng (điểm 2), cọc trâu (điểm 1), trứng (điểm 0) : Bài viết của tao được con ngỗng mày ạ.

+ phao (tài liệu): Phao này khó phát hiện lắm!


Bài 3: Trong những trường hợp giao tiếp sau đây, trường hợp nào nên dùng từ ngữ địa phương, trường hợp nào không nên dùng từ ngữ địa phương?

a) Người nói chuyện với mình là người ở cùng địa phương.b) Người nói chuyện với mình là người ở địa phương khác.c) Khi phát biểu ý kiến ở lớp.d) Khi làm bài tập làm văn.e) Khi viết đơn từ, báo cáo gửi thầy giáo, cô giáo.g) Khi nói chuyện với người nước ngoài biết tiếng Việt.

Trả lời:

– Trường hợp nên dùng từ ngữ địa phương: a

– Trường hợp nên dùng từ ngữ toàn dân: b, c, d, e, g


Bài 4*: Sưu tầm một số câu thơ, ca dao, hò, vè của địa phương em (hoặc của địa phương khác) có sử dụng từ ngữ địa phương.

Trả lời:

Một số câu ca dao, hò, vè của địa phương:

– Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông bát ngát

Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, bát ngát mênh mông.

(Ca dao)

Con đi tiền tuyến xa xôi

Yêu bầm, yêu nước cả đôi mẹ hiền.

( Tố Hữu- Bầm ơi)

Thân em như chẽn lúa đòng đòng

Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai.

(Ca dao)

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Loading...
2

Bài soạn "Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội" số 4

I. KIẾN THỨC CƠ BẢN

1. Từ ngữ địa phương

a. Từ ngữ địa phương là gì?

Căn cứ vào phạm vi sử dụng, người ta chia thành nhiều lớp từ khác nhau, trong đó có từ ngữ toàn dân và từ ngữ địa phương. Từ ngữ toàn dân là từ ngữ được toàn dân sử dụng một cách thống nhất.
Từ ngữ địa phương là những từ ngữ chỉ được dùng trong phạm vi một hoặc một số địa phương nhất định.
Ví dụ:

Từ địa phương Bắc Bộ: U (mẹ), giời (trời)...
Từ địa phương Trung Bộ: mô (nào, chỗ nào), tê (kìa), răng (thế nào, sao), rứa (thế) , ..
Từ địa phương Nam Bộ: heo (lợn), thơm (dứa), ghe (thuyền), ...
Con về tiền tuyến xa xôi
Nhớ bầm, yêu nước cả đôi mẹ hiền.

(Tố Hữu)

b. Các kiểu từ ngữ địa phương

Từ ngữ địa phương tương ứng nghĩa với từ ngữ toàn dân:

Ví dụ:

Nam Bộ: tô- bát, ghe - thuyền, cây viết - cây bút, ...
Nghệ Tĩnh: bọ - cha, mô - đâu, tê -kìa, trốc - đầu, khau - gầu, tru - trâu, ...
Từ địa phương chỉ những sự vật, hiện tượng chỉ có ở một hoặc một số địa phương (khi được sử dụng phổ biến sẽ gia nhập vốn từ toàn dân).

Ví dụ:

Nam Bộ: sầu riêng, mãng vịt, mù u
Trung Bộ: nhút, chẻo - nước mắm
Bắc Bộ: thúng (đơn vị để đong thóc, gạo), ...


2. Biệt ngữ xã hội

a. Biệt ngữ xã hội là gì?

Biệt ngữ xã hội là những từ ngữ chỉ được dùng trong một tầng lớp xây dựng nhất định.

b. Ví dụ

Biệt ngữ của triều đình phong kiến: hoàng đế, trẫm, khanh, thánh thể, long thể, long nhan, mặt rồng, băng hà...
Biệt ngữ của những người theo đạo Thiên chúa: lỗi, ơn ích, mình thánh, nữ tu, cứu rỗi, ông quản, vọng mình thánh, lễ kiêng việc xác, quan thầy...
c. Lưu ý: Biệt ngữ khác với từ nghề nghiệp: Từ nghề nghiệp là những từ biểu thị công cụ, sản phẩm lao động, quá trình sản xuất của một nghề nào đó trong xã hội. Những từ này chủ yếu được lưu hành và sử dụng trong những người cùng làm một nghề.

Ví dụ:

Nghề dệt: xa, ống, suốt, thoi, go, hồ sợi, đánh suốt, sợi mộc, sợi hồ, ....
Nghề làm mòn: móc, lá, vanh, bắt vanh,...


3. Sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội

Nhằm tăng giá trị biểu cảm, khi sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội cần phải chú ý đến tình huống giao tiếp:

Ví dụ:

Chuối dầu vờn đã lổCam đầu ngõ đã vàngEm nhớ ruộng nhớ vườnKhông nhớ anh răng được

(Trần Hữu Chung)

lổ: trổ

Đây là những từ thuộc phương ngữ Trung Bộ. Khi sử dụng, nó đã làm tăng tính địa phương của tác phẩm.

răng: sao

Trên mấy nhà sàn buồn tênh, ba bốn bà ké nhìn ra, nhớ những ngày vui của các đồng chí đóng tại nhà mình.

(Nguyễn Huy Tưởng)

"Bà ké" gợi cho ta hình ảnh bà mẹ người dân tộc thiểu số Việt Bắc. Trong kháng chiến, những người mẹ đó không quản ngại hy sinh, gian khổ giúp bộ đội trên đường hành quân đi chiến dịch.

Trong thơ văn, có thể dùng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội để tô đậ thêm màu sắc địa phương, màu sắc tầng lớp xã hội của ngôn ngữ và tính cách nhân vật.
Trong khẩu ngữ, chỉ nên dùng từ ngữ địa phương ngay tại địa phương đó hoặc giao tiếp với người cùng địa phương, cùng tầng lớp xã hội để tạo sự thân mật, tự nhiên.
Muốn tránh lạm dụng từ nữg địa phương và biệt ngữ xã hội cần phải tìm hiểu các từ ngữ toàn dân có nghĩa tương ứng để sử dụng khi cần thiết.


II. RÈN LUYỆN KỸ NĂNG

Câu 1. Tìm một số từ ngữ địa phương nơi em ở hoặc vùng khác mà em biết. Nêu từ những địa phương tương ứng (nếu có).Mẫu: nhút (Nghệ Tĩnh), mẵng cầu (Nam Bộ), bánh cáy (Thái Bình). Đây là những từ chỉ tên những sản phẩm duy nhất có ở địa phương, cho nên không có từ toàn dân tương ứng.


Câu 2. Tìm một số biệt ngữ xã hội mà em biết, giải thích nghĩa của những từ đó và đặt câu.

Gợi ý:

Giới chọi gà: chầu (hiệp), chêm (đâm cựa), chiến (đá khoẻ), dốt (nhát) ...
Của học sinh: ngỗng (điểm hai), quay (nhìn, sao chép tài liệu), học gạo (học nhiều, không còn chú ý đến việc khác)...
Đặt câu:

Ví dụ:

Con lông trì và con lông cảo bắt đầu vào chầu hai.


Câu 3. Những từ ngữ sau đây là từ ngữ địa phương, em hãy tìm những từ ngữ tương đương trong vốn từ toàn dân:

a. Từ địa phương Bắc Bộ: giăng, thấm chớp, thâu róm...

b. Từ địa phương Trung Bộ: nác, tru, nỏ, thẹn, ...

c. Từ địa phương Nam Bộ: anh hai, bàn ủi, cây viết, chả lụa, đậu phộng, hột gà, ...

Gợi ý:

Từ toàn dân tương ứng với:

a. Từ địa phương Bắc Bộ: giăng - trăng; thấm chớp - sấm chớp, thâu róm - sâu róm.

b. Từ địa phương Nam Bộ: anh hai - anh cả; bàn ủi - bàn là; cây viết - cây bút; đậu phộng - đậu tương; hột gà - trứng gà....

c. Từ địa phương Trung Bộ: nác - nước, tru - trâu, nỏ - không, thẹn - xấu hổ.


Câu 4. Trong các từ đồng nghĩa: cọp, khái, hổ từ nào là từ địa phương từ nào là từ toàn dân? Vì sao?

Gợi ý:

"Khái" là từ địa phương miền Trung Trung Bộ, cọp là từ toàn dân, hổ là từ toàn dân.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Ảnh minh họa (Nguồn internet)
3

Bài soạn "Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội" số 1

I- Từ ngữ địa phương

- Bắp và bẹ ở đây ở đều có nghĩa là "ngô". Trong ba từ bắp, bẹ, ngô, từ nào là từ địa phương, từ nào được sử dụng trong toàn dân?

- Bắp và từ bẹ đều là từ ngữ địa phương. Từ ngô là từ ngữ toàn dân.


II. Biệt ngữ xã hội

a, Trong đoạn văn trên tác giả có chỗ dùng là "mẹ", có chỗ lại dùng "mợ". Bởi vì Trong lòng mẹ là hồi ký nên tác giả dùng từ "mẹ"- từ ngữ hiện tại. Nhưng những dòng đối thoại tác giả dùng từ "mợ" vì đoạn đối thoại đó nằm trong kí ức.

Trước cách mạng tháng Tám 1945 tầng lớp thượng lưu ở nước ta gọi mẹ là "mợ", gọi cha là "cậu".

b, Từ "ngỗng" có nghĩa là điểm hai- hình dạng con ngỗng giống điểm 2

- Điểm yếu, từ "trúng tủ" có nghĩa là ôn trúng những gì mình đã đoán được, làm trúng bài khi thi cử, kiểm tra.

- Đây đều là từ ngữ học sinh hay sử dụng.


III- Sử dụng từ ngữ địa phương, biệt ngữ xã hội

Câu 1.

- Việc sử dụng từ ngữ địa phương hay biệt ngữ xã hội cần chú ý hoàn cảnh giao tiếp để sử dụng cho phù hợp.

- Không nên lạm dụng từ ngữ địa phương, biệt ngữ xã hội bởi không phải đối tượng nào cũng hiểu nghĩa của từ và sử dụng được những từ đó.


Câu 2.

Tác giả Nguyên Hồng trong bài Nhớ, Bỉ vỏ có sử dụng các từ ngữ địa phương như "mô", "bầy tui", "ví"… nhằm:

+ Làm tăng giá trị biểu cảm cho đoạn thơ

+ Tô đậm màu sắc địa phương, tầng lớp xã hội và tính cách nhân vật.


Luyện tập

Bài 1 (trang 58 sgk Ngữ Văn 8 tập 1)

Từ ngữ địa phương: má (Nam Bộ) - Từ ngữ toàn dân: mẹ

Từ ngữ địa phương: bọ (Nghệ Tĩnh)- Từ ngữ toàn dân: cha

Từ ngữ địa phương: cây viết ( Nam bộ) - Từ ngữ địa phương: bút

Từ ngữ toàn dân: trái thơm (Nam bộ) - Từ ngữ toàn dân: quả dứa

Từ ngữ địa phương: o ( Hà Tĩnh) - Từ ngữ toàn dân: cô

Từ ngữ địa phương: con tru ( Trung Bộ) - Từ ngữ toàn dân: con trâu

Từ ngữ địa phương: heo (Nam Bộ)- Từ ngữ toàn dân: con lợn

Bài 2 ( trang 59 sgk Ngữ văn 8 tập 10)

- Biệt ngữ của học sinh:

+ Từ "gậy" – chỉ điểm 1

+ Từ "học gạo" – học nhiều, không chú ý tới những việc khác

+ Từ " quay cóp"- nhìn tài liệu trong giờ thi, giờ kiểm tra

+ Từ "trượt vỏ chuối"- chỉ việc thi trượt

- Biệt ngữ của vua quan trong triều đình phong kiến xưa: trẫm, khanh, long bào, ngự gia, ngự bút, long bào…

- Biệt ngữ của bọn lưu manh, trộm cắp ở thành phố: chọi, choai, xế lô, dạt vòm, rụng, táp lô…


Bài 3 (trang 59 sgk Ngữ Văn 8 tập 1)

Những trường hợp không nên sử dụng từ ngữ địa phương:

b, Người nói chuyện với mình là người ở địa phương khác

c, Khi phát biểu ý kiến ở trên lớp

d, Khi làm bài tập làm văn

e, Khi viết đơn từ, báo cáo gửi thầy giáo, cô giáo

g, Khi nói chuyện với người nước ngoài biết tiếng Việt


Bài 4 ( trang 59sgk Ngữ văn 8 tập 1)

Ví dụ:

Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông bát ngát

Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, bát ngát mênh mông

(Ca dao)

Bầm ơi, có rét không bầm

Heo heo gió núi, lâm thâm mưa phùn.

(Bầm ơi, Tố Hữu)

Trèo lên trên rẫy khoai lang

Chẻ tre đan sịa cho nàng phơi khoai.

( Hò ba lí của Quảng Nam)

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Ảnh minh họa (Nguồn internet)
4

Bài soạn "Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội" số 2

I. TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG

Quan sát các từ ngữ in đậm và trả lời câu hỏi: Bắp, bẹ ở đây đều có nghĩa là ngô. Trong ba từ: bắp, bẹ, ngô, từ nào là từ địa phương, từ nào được dùng phổ biến trong toàn dân.

- Sáng ra bờ suối, tối vào hang

Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.

(Hồ Chí Minh, Tức cảnh Pác Bó)

- Khi con tu hú gọi bầy

Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần

Vườn râm dậy tiếng ve ngân

Bắp rây vàng hạt, đầy sân nắng đào

(Tố Hữu, Khi con tu hú)

Trả lời:

- Bắp và bẹ ở đây ở đều có nghĩa là "ngô". Trong ba từ bắp, bẹ, ngô, từ nào là từ địa phương, từ nào được sử dụng trong toàn dân?

- Bắp và từ bẹ đều là từ ngữ địa phương. Từ ngô là từ ngữ toàn dân.


II. BIỆT NGỮ XÃ HỘI

Đọc các ví dụ sau và trả lời câu hỏi

a) Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến… Mặc dầu non một năm ròng mẹ tôi không gửi cho tôi lấy một lá thư, nhắn người thăm tôi lấy một lời và gửi cho tôi lấy một đống quà.

Tôi cũng cười đáp lại cô tôi:

- Không! Cháu không muốn vào. Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.

(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)

Tại sao trong đoạn văn có chỗ tác giả dùng mẹ, có chỗ dùng mợ? Trước cách mạng tháng tám, trong tầng lớp xã hội nào thường dùng từ ngữ này.

b)

- Chán quá, hôm nay mình phải nhận con ngỗng cho bài tập làm văn.

- Trúng tủ, hắn nghiễm nhiên đạt điểm cao nhất lớp.

Các từ ngữ ngỗng, trúng tủ nghĩa là gì? Tầng lớp nào thường dùng các từ ngữ này?

Trả lời:

a.

Trong đoạn văn trên tác giả có chỗ dùng là "mẹ", có chỗ lại dùng "mợ". Bởi vì Trong lòng mẹ là hồi ký nên tác giả dùng từ "mẹ"- từ ngữ hiện tại. Nhưng những dòng đối thoại tác giả dùng từ "mợ" vì đoạn đối thoại đó nằm trong kí ức.

Trước cách mạng tháng Tám 1945 tầng lớp thượng lưu ở nước ta gọi mẹ là "mợ", gọi cha là "cậu".

b.

Từ "ngỗng" có nghĩa là điểm hai- hình dạng con ngỗng giống điểm 2

- Điểm yếu, từ "trúng tủ" có nghĩa là ôn trúng những gì mình đã đoán được, làm trúng bài khi thi cử, kiểm tra.

- Đây đều là từ ngữ học sinh hay sử dụng.


III. SỬ DỤNG TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG, BIỆT NGỮ XÃ HỘI

Trả lời câu 1 (trang 57 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Khi sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội cần lưu ý gì? Tại sao không nên lạm dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội?

Trả lời:

- Việc sử dụng từ ngữ địa phương hay biệt ngữ xã hội cần chú ý hoàn cảnh giao tiếp để sử dụng cho phù hợp.

- Không nên lạm dụng từ ngữ địa phương, biệt ngữ xã hội bởi không phải đối tượng nào cũng hiểu nghĩa của từ và sử dụng được những từ đó.

Trả lời câu 2 (trang 57 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Tại sao trong các đoạn văn, thơ sau đây, tác giả vẫn dùng một số từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội.

- Đồng chí mô nhớ nữa

Kể chuyện Bình Trị Thiên,

Cho bầy tui nghe ví

Bếp lửa rung rung đôi vai đồng chí

- Thưa trong điện nớ hiện chừ vô cùng gian khổ,

Đồng bào ta phải kháng chiến ra ri

(Theo Hồng Nguyên, Nhớ)

- Cá nó để ở dằm thượng áo ba đờ suy, khó mõi lắm.

(Nguyên Hồng, Bỉ vỏ)

Trả lời:

Tác giả Nguyên Hồng trong bài Nhớ, Bỉ vỏ có sử dụng các từ ngữ địa phương như "mô", "bầy tui", "ví"… nhằm:

+ Làm tăng giá trị biểu cảm cho đoạn thơ

+ Tô đậm màu sắc địa phương, tầng lớp xã hội và tính cách nhân vật.


IV. LUYỆN TẬP

Trả lời câu 1 (trang 58 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Tìm một số từ ngữ địa phương nơi em ở hoặc vùng khác mà em biết. Nêu từ những địa phương tương ứng (nếu có).

Lời giải chi tiết:

Mẫu: nhút (Nghệ Tĩnh), mãng cầu (Nam Bộ), bánh cáy (Thái Bình). Đây là những từ chỉ tên những sản phẩm duy nhất có ở địa phương, cho nên không có từ toàn dân tương ứng.


Trả lời câu 2 (trang 59 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Tìm một số biệt ngữ xã hội mà em biết, giải thích nghĩa của những từ đó và đặt câu.

Lời giải chi tiết:

+ Giới chọi gà: chầu (hiệp), chêm (đâm cựa), chiến (đá khoẻ), dốt (nhát) …

+ Của học sinh: ngỗng (điểm hai), quay (nhìn, sao chép tài liệu), học gạo (học nhiều, không còn chú ý đến việc khác)…

Đặt câu:

Ví dụ:

Con lông trì và con lông cảo bắt đầu vào chầu hai.


Trả lời câu 3 (trang 59 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Trong những trường hợp nào sau đây, trường hợp nào nên dùng từ ngữ địa phương, trường hợp nào không.

Lời giải chi tiết:

Những trường hợp không nên sử dụng từ ngữ địa phương:

b, Người nói chuyện với mình là người ở địa phương khác

c, Khi phát biểu ý kiến ở trên lớp

d, Khi làm bài tập làm văn

e, Khi viết đơn từ, báo cáo gửi thầy giáo, cô giáo

g, Khi nói chuyện với người nước ngoài biết tiếng Việt


Trả lời câu 4 (trang 59 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Trong các từ đồng nghĩa: cọp, khái, hổ từ nào là từ địa phương từ nào là từ toàn dân? Vì sao?

Lời giải chi tiết:

Ví dụ:

Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông bát ngát

Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, bát ngát mênh mông

(Ca dao)

Bầm ơi, có rét không bầm

Heo heo gió núi, lâm thâm mưa phùn.

(Bầm ơi, Tố Hữu)

Trèo lên trên rẫy khoai lang

Chẻ tre đan sịa cho nàng phơi khoai.

(Hò ba lí của Quảng Nam)

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Ảnh minh họa (Nguồn internet)
5

Bài soạn "Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội" số 3

I. TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG

Bắp và bẹ ở đây đều có nghĩa là “ngô”. Từ bẹ, bắp là từ ngữ địa phương, ngô là từ ngữ toàn dân. Từ ngữ toàn dân là lớp từ ngữ được sử dụng rộng rãi trong cả nước.

• Ghi nhớ: Khác với từ ngữ toàn dân, từ ngữ địa phương là từ ngữ chỉ sử dụng ở một (hoặc một số địa phương nhất định).


II. BIỆT NGỮ XÃ HỘI

a) Trong đoạn văn của Nguyên Hồng có chỗ tác giả dùng mẹ, có chỗ thì dùng mợ. Mợ và mẹ là hai từ đồng nghĩa. Trước đây, mợ là tiếng con gọi mẹ ở tầng lớp trung lưu và thượng lưu. Còn mẹ là từ ngữ toàn dân. Trong đoạn văn này, tác giả dùng mẹ trong lời kể với độc giả, và mợ trong câư đáp với người cô. Cậu, mạ là tiếng gọi cha mẹ ở tầng lớp trung lưu và thượng lưu trong xã hội trước Cách mạng tháng Tám.

b) Từ ngỗng chỉ điểm hai. Từ trúng tủ chỉ khi làm bài gặp được bài đã giải rồi hoặc học kĩ rồi. Các từ ngữ này thường được giới học sinh sử dụng.

• Ghi nhớ: Khác với từ ngữ toàn dân, biệt ngữ xã hội chỉ được dùng trong một tầng lớp xã hội nhất định.


III. SỬ DỤNG TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG, BIỆT NGỮ XÃ HỘI

1. Khi sử dụng từ ngữ địa phương hoặc biệt ngữ xã hội cần chú ý không nên lạm dụng. Chỉ nên dùng hai loại từ ngữ này trong khẩu ngữ, trong giao tiếp thường nhật khi đốI tượng giao tiếp là người cùng địa phương cùng tầng lớp xã hội. Có như thế mới không gây khó khăn trong giao tiếp.


2. Trong các đoạn thơ, văn trong bài, tác giả vẫn sử dụng một số từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội (mô, bầy tui, ví, nớ hiện chừ, ra ni, cá, dằm thượng, mối) cốt để tô đậm tính cách địa phương của nhân vật, để tăng tính biểu cảm.

• Ghi nhớ: Việc sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội phải phù hợp với tình huống giao tiếp. Trong thơ văn tác giả có thể sử dụng một số từ ngữ.


Trả lời câu 1 (trang 58 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):
Một số từ ngữ địa phương và từ ngữ toàn dân tương ứng.
Từ ngữ địa phương và Từ ngữ toàn dân:
Giời -Trời
Răng,rứa-Thế nào, thế
Đọi -Bát
Thơm -Dứa
Hĩm-Con gái


Trả lời câu 2 (trang 59 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Một số từ ngữ của tầng lớp học sinh hoặc của tầng lớp xã hội khác.
- Của học sinh: ngỗng (điểm hai), quay (nhìn, sao chép bài làm của người khác hoặc tài liệu lén lúc mang theo khi kiểm tra), học gạo (cắm đầu học không còn chú ý đến việc khác, chỉ nhằm học thuộc được nhiều)..
- Của giới chọi gà: chầu (hiệp), chêm (đâm cựa), chiến (đá khỏe), chính (cựa), dốt (nhát), nạp (xáp đá)…


Trả lời câu 3 (trang 59 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):
Trong giao tiếp, chỉ dùng tiếng địa phương trong trường hợp người nói chuyện với mình cùng địa phương, còn trong các trường hợp khác (b, c, d, đ, e, g trong SGK) đều không nên dùng từ ngữ địa phương.

Trả lời câu 4 (trang 59 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Tìm hiểu một số từ ngữ địa phương:
- “Bố đi đâu hĩm, mẹ đâu rồi?” (Mẹ Tơm – Tố Hữu)
- “Độc lập nhớ viền chơi ví chắc” (Nhớ - Hồng Nguyên) Viền là về.
Ví chắc là với nhau.
- “Nỗi niềm chi rứa Huế ơi?” (Tố Hữu) Chi rứa là gì thế.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Loading...

Top các Quán cafe check-in đẹp nhất tại Hồ Tây, Hà Nội

Tỉnh/Thành: Hà Nội

12/07/2020

Category: N/A

Nhâm nhi tách cafe, một chút bánh ngọt và phóng tầm mắt ra Hồ Tây lộng gió vào một dịp cuối tuần thì sẽ thật là tuyệt vời bạn nhỉ? Ngay sau đây, hãy cùng Chúng tôi khám phá những địa điểm cafe check-in đẹp nhất tại Hồ Tây, Hà Nội với những tiêu chí trên nhé!

Top các Quán ăn trưa ngon nhất quận 2, TP HCM

Tỉnh/Thành: N/A

12/07/2020

Category: N/A

“Trưa nay ăn gì?” có lẽ là câu hỏi đau đầu nhất đối mà không chỉ lúc ở nhà mà ngay cả khi đi du lịch, đi chơi cũng vậy. Loanh quanh mãi vẫn chỉ là những hàng cơm, bún, phở bình dân, cao cấp quen thuộc đến phát ngán. Vậy thì hôm nay hãy thử “đổi gió” với bộ sưu tập những quán ăn trưa ngon ở quận 2 du lịch mà chúng tôi đã tổng hợp dưới đây để có bữa trưa ngon miệng hơn nhé! Khám phá ẩm thực cũng sẽ rất thú vị đó nhé!

Top các Quán ăn trưa ngon nhất quận 10, TP HCM

Tỉnh/Thành: N/A

12/07/2020

Category: N/A

“Trưa nay ăn gì?” có lẽ là câu hỏi đau đầu nhất đối mà không chỉ lúc ở nhà mà ngay cả khi đi du lịch, đi chơi cũng vậy. Loanh quanh mãi vẫn chỉ là những hàng cơm, bún, phở bình dân, cao cấp quen thuộc đến phát ngán. Vậy thì hôm nay hãy thử “đổi gió” với bộ sưu tập những quán ăn trưa ngon ở quận 10 du lịch mà chúng tôi đã tổng hợp dưới đây để có bữa trưa ngon miệng hơn nhé! Khám phá ẩm thực cũng sẽ rất thú vị đó nhé!

Top các Quán ăn sáng ngon nhất quận 7, TP HCM

Tỉnh/Thành: N/A

12/07/2020

Category: N/A

Quận 7 không chỉ nổi tiếng với những nhà hàng, khách sạn với nhiều món ăn nổi tiếng, mà về quận 7 các bạn cũng đừng quên những địa điểm bình dân, giá rẻ, món ăn cực ngon lại vừa túi tiền sau đây Chúng tôi sẽ giới thiệu cho các bạn một số món ăn sáng ngon, bổ dưỡng.

Top các Quán cà phê cực lãng mạn cho ngày Valentine 14/2 ở Hải Phòng

Tỉnh/Thành: Hải Phòng

11/07/2020

Category: N/A

Mỗi quán cà phê nhỏ luôn là điểm hẹn lý tưởng cho mọi cặp đôi khi muốn có một không gian riêng tư để cùng nhau trò chuyện và tâm sự những mẩu chuyện nhỏ quanh cuộc sống. Sau đây là những quán cà phê cực lãng mạn cho ngày Valentine 14/2 ở Hải Phòng năm nay.

Top các Tiệm vàng uy tín nhất Quận 8, TP. HCM

Tỉnh/Thành: N/A

11/07/2020

Category: N/A

Mỗi sản phẩm vàng đều có giá trị riêng của nó nhưng cũng có những sản phẩm không phải là sản phẩm chất lượng vậy nên khách hàng mua vàng luôn mong muốn sẽ tìm được một thương hiệu uy tín cho dịch vụ mình cần. Sau đây là những tiệm vàng uy tín nhất Quận 8, TP. HCM hiện nay.

Top các địa điểm tham quan du lịch ở Phú Quốc không thể bỏ qua

Tỉnh/Thành: N/A

09/07/2020

Category: Du Lịch

Phú Quốc - hòn đảo ngọc của Việt Nam, là một trong những điểm tham quan du lịch, nghỉ dưỡng được nhiều người yêu thích. Tại đây, bạn có thể nghỉ dưỡng, khám phá thiên nhiên lẫn vui chơi tại các trung tâm giải trí. Hãy cùng Chúng tôi đến với Top 10 địa điểm tham quan du lịch ở Phú Quốc không thể bỏ qua nhé.

Top các Quán ăn ngon và chất lượng nhất tại đường Nguyễn Thái Học, TP. HCM

Tỉnh/Thành: N/A

08/07/2020

Category: N/A

Quận 1 không chỉ nổi tiếng là nơi vui chơi của nhiều bạn trẻ bởi quận 1 tập trung nhiều trung tâm thương mại, nhà hát, cửa hàng thời trang mà còn nổi tiếng là nơi tập trung đông của hàng chục nghìn quán ăn, nhà hàng nổi tiếng ngon bậc nhất ở TP. HCM. Hãy cùng Chúng tôi điểm qua những quán ăn ngon và chất lượng nhất trên con đường sầm uất Nguyễn Thái Học, Quận 1 mà bạn nên đến nhất nhé.

Top các công ty cung cấp bao bì giấy chất lượng nhất Long An

Tỉnh/Thành: Long An

08/07/2020

Category: N/A

Bao bì không chỉ cần chất lượng để đảm bảo nó không làm ảnh hưởng đến tính chất của sản phẩm bên trong mà người ta còn quan tâm đến việc bao bì đó có bắt mắt hay không. Bởi thị hiếu người tiêu dùng ngày càng thay đổi, bao bì cần đẹp, đa dạng để dễ dàng thu hút sự chú ý. Biết được điều này, các công ty, doanh nghiệp rất quan tâm đến việc tìm kiếm một nguồn cung cấp tốt. Hãy cùng Chúng tôi tham khảo 5 công ty sản xuất bao bì lớn, hiện đại nhất Long An để tham khảo, lựa chọn nhé.

Top các địa chỉ bán khoá vân tay uy tín nhất tại Đà Nẵng

Tỉnh/Thành: Đà Nẵng

08/07/2020

Category: N/A

Khóa vân tay là dòng khóa cửa được người tiêu dùng ưa chuộng nhất hiện nay, bởi độ bảo mật tuyệt đối và sự tiện lợi của nó đem lại, bạn hoàn toàn không phải không phải lo lắng về việc quên chìa khóa hay thẻ từ. Nhiều dòng khóa cửa vân tay cao cấp còn được tích hợp tính năng kết nối với smartphone tiện lợi, khoá cửa vân tay phù hợp nhiều loại cửa khác nhau như cửa gỗ, cửa thép chống cháy, cửa sắt. Bạn ở Đà Nẵng và bạn đang muốn tìm mua loại khóa cửa vân tay mà chưa biết địa chỉ nào bán khóa vân tay tốt, được khách hàng ưa

Top các địa chỉ bán khoá vân tay uy tín nhất tại Thành phố Hồ Chí Minh

Tỉnh/Thành: TP Hồ Chí Minh

08/07/2020

Category: N/A

Khóa cửa vân tay là dòng khóa cửa điện tử hiện đại. Chúng ra đời cùng với các dòng khóa mật mã, điều khiển, thẻ từ. Khóa cửa vân tay là dòng khóa cửa dùng chính vân tay của những thành viên trong gia đình để mở khóa. Là loại khóa dùng vân tay thay cho chìa khóa để mở cửa, để ra vào nhà. Bạn ở Tp.HCM và bạn đang muốn tìm mua loại khóa cửa vân tay mà chưa biết địa chỉ nào bán khóa vân tay tốt, được khách hàng ưa chuộng nhất thì hôm nay hãy tham khảo ngay bài viết dưới đây của Chúng tôi các bạn nhé.

Top các chương trình học MBA Online tốt nhất

Tỉnh/Thành: N/A

07/07/2020

Category: N/A

Học MBA online là chương trình đào tạo thạc sĩ quản trị kinh doanh bằng hình thức học trực tuyến. Nghĩa là người học sẽ được học các bài giảng thông qua các thiết bị được kết nối mạng như điện thoại, máy tính bảng, laptop… Học viên có thể trao đổi với giáo viên thông qua các hình thức như chat, gửi email, trao đổi qua diễn đàn, hội thảo trực tuyến…Với hình thức học MBA online, học viên không phải đến trường và cũng không tương tác trực tiếp với giáo viên, nên thường bị nghi ngờ về chất lượng đào tạo. Và bài viết dưới đây

Top các Trường trung học nội trú tốt nhất TP. HCM

Tỉnh/Thành: N/A

07/07/2020

Category: N/A

Top các Địa chỉ bán cà phê rang xay uy tín nhất tại TP. HCM

Tỉnh/Thành: N/A

07/07/2020

Category: N/A

Cà phê rang xay nguyên chất là cà phê được chế biến từ vật liệu 100% hạt cà phê. Hạt cà phê được chọn lọc đều là những hạt đạt chất lượng và không bị lẫn tạp chất. Cà phê rang xay không chỉ mang lại mùi vị thơm ngon mà còn đảm bảo sức khỏe cho người sử dụng. Hiện nay, tại TP.HCM đã có nhiều địa chỉ bán cà phê rang xay nhưng để mua được loại cà phê này thì lại khá khó khăn. Vì thế, dưới đây Chúng tôi sẽ giới thiệu đến bạn một số địa chỉ bán cà phê rang xay uy tín nhất tại TP.HCM để bạn tham khảo nhé.

Top các Quán ăn trưa ngon nhất quận 9, TP HCM

Tỉnh/Thành: N/A

06/07/2020

Category: N/A

“Trưa nay ăn gì?” có lẽ là câu hỏi đau đầu nhất đối mà không chỉ lúc ở nhà mà ngay cả khi đi du lịch, đi chơi cũng vậy. Loanh quanh mãi vẫn chỉ là những hàng cơm, bún, phở bình dân, cao cấp quen thuộc đến phát ngán. Vậy thì hôm nay hãy thử “đổi gió” với bộ sưu tập những quán ăn trưa ngon ở quận 9 du lịch mà chúng tôi đã tổng hợp dưới đây để có bữa trưa ngon miệng hơn nhé! Khám phá ẩm thực cũng sẽ rất thú vị đó nhé!

Top các Địa điểm ăn đêm ngon nhất tại quận Bình Thạnh, TP. HCM

Tỉnh/Thành: N/A

06/07/2020

Category: N/A

Chắc hẳn không ít lần bạn từng mất ngủ vì những cơn đói ùa đến lúc đêm khuya. Dịch vụ ship đồ ăn nhanh lại thường không nóng sốt và chất lượng cũng không ngon như mong đợi? Hãy đọc ngay bài viết dưới đây, ban sẽ có trong tay những địa chỉ quán ăn khuya ngon nhất tại quận quận Bình Thạnh, TP.HCM

Top các nhà hàng Nhật ngon và chất lượng nhất tại Huế

Tỉnh/Thành: Thừa Thiên Huế

06/07/2020

Category: N/A

Bây giờ ở Huế chúng ta cũng dễ dàng hơn khi có thể ăn những món ăn được chế biến the văn hóa ẩm thực Nhật. Hiện nay Huế rất ưa chuộng những món ăn của Nhật bởi rất có lợi cho sức khỏe của người dùng. Cùng Chúng tôi lướt qua những cái tên mang nền ẩm thực Nhật đến với Huế và được khách hàng yêu thích và săn đón nhất!

Top các công ty du lịch giá rẻ uy tín tại Hà Nội

Tỉnh/Thành: N/A

06/07/2020

Category: N/A

Bạn là một người ưa dịch chuyển? Bạn mất kha khá ngân sách cho những chuyến đi? Bạn muốn có những chuyến du lịch với những trải nghiệm khác nhau, và đặc biệt kinh phí không quá đắt đỏ. Dù đi nội địa hay quốc tế thì bạn cũng đều cần phải làm việc với những công ty uy tín. Nhất là ở nơi đất khách quê người, khi mà tất cả mọi thứ đều còn lạ lẫm, hiện nay có rất nhiều công ty du lịch, vì vậy bạn nên lựa chọn công ty du lịch giá rẻ, uy tín và chất lượng để có được những trải nghiệm tuyệt vời. Và trong bài viết ngày hôm n

Top các Dàn ý bài văn tả cảnh theo mùa (lớp 6) hay nhất

Tỉnh/Thành: N/A

06/07/2020

Category: N/A

Một năm có 4 mùa: xuân, hạ, thu, đông. Vòng tuần hoàn ấy mang đến cho con người bao điều tuyệt vời của cuộc sống. Mỗi mùa mang những màu sắc, vẻ đẹp và sắc thái riêng biệt. Để làm tốt dạng văn tả cảnh theo mùa, các em học sinh cần nắm được đặc điểm của từng mùa và chú ý lập dàn ý chi tiết để có định hướng viết bài tốt hơn. Mời các bạn tham khảo một số lập dàn ý bài văn tả cảnh theo mùa mà Chúng tôi đã tổng hợp trong bài viết dưới đây.

Top các Dàn ý bài văn tả chiếc cặp sách (lớp 4) hay nhất

Tỉnh/Thành: N/A

06/07/2020

Category: N/A

Người bạn luôn đồng hành cùng ta mỗi ngày tới trường, chứa đựng cả một kho tàng tri thức bên trong đó chính là chiếc cặp sách thân thương. Mỗi chiếc cặp sách có hình dạng, kích thước, màu sắc khác nhau nhưng chúng đều đẹp, có nhiều công dụng và quan trọng với học trò. Tuy nhiên để làm tốt bài văn tả chiếc cặp sách, các bạn học sinh cần có một dàn ý chi tiết. Mời các bạn tham khảo một số dàn ý tả chiếc cặp sách mà Chúng tôi đã tổng hợp trong bài viết dưới đây.